De teleurstelling onder mensen met een beperking is groot. Eindelijk zou de ratificatie van het VN-verdrag een feit worden. Een document met belangrijke consequenties voor mensen met een beperking. Met eindelijk toegang tot volwaardige deelname aan de samenleving. Het verdrag is door vele landen ondertekend én geratificeerd. En helaas, nog altijd niet door Nederland. Daarin lopen we fors achter. Ik ben niet de enige die boos is dat het nu weer niet doorgaat. Zou het kabinet zich wel realiseren wat dit betekent? Het is uitstel van een volwaardig leven voor heel veel mensen met een beperking.

Ervaringen Kamerlid Otwin van Dijk

Op 9 en 10 december werd er in de Tweede Kamer gedebatteerd over het VN-verdrag. Naast veel amendementen stond die van Kamerlid Otwin van Dijk, zelf rolstoelgebruiker, centraal. Hij schetste het beeld van zijn eigen situatie: “Tot mijn achttiende kon ik overal gaan en staan zonder hindernissen. Liep elk gebouw binnen, stapte zo in de trein en hoefde niks vooraf te plannen. Na mijn ongeluk heb ik ervaren dat je als persoon met een beperking heel wat obstakels tegenkomt. Zelfs als mondige burger. Soms is dat nou eenmaal zo, maar te veel belemmeringen zijn onnodig. Laten we daar dan ook eindelijk écht wat aan doen.” U leest op zijn website de volledige tekst die Van Dijk uitsprak in de Tweede Kamer. Kamerlid Vera Bergkamp ging in haar spreektijd verder in op zijn ervaringen. Zij vertelde dat haar ogen pas goed zijn opengegaan toen ze voor het eerst samen met Otwin ergens wilde gaan eten en alle drempels pijnlijk merkbaar werden.

Wat gebeurt er achter de schermen?

Vanuit Per Saldo werken we in de aanloop naar de ratificering samen met nog vier andere organisaties. In deze Alliantie voor de implementatie, waarin ook LFB, LPGGz, Coalitie voor Inclusie en Ieder(in) zitten, zetten we ons in voor een een implementatieplan met daadkrachtige wetgeving, concrete gevolgen, die duidelijk merkbaar zullen zijn in onze samenleving. Onder het motto ‘Als je het dan toch uiteindelijk doet, doe het dan goed’.

Invoeringswet

De inhoud van het verdrag staat dan wel vast, maar de invoeringswet die daaraan is verbonden en die voor Nederland gaat gelden, nog niet. Zolang dat zo is, is er beïnvloeding op de inhoud mogelijk. Van die ruimte hebben we gebruik gemaakt door een aantal suggesties te doen.

Het belang van de algemene bepaling

Ik voel me erg verwant met het uitgangspunt van Otwin van Dijk. Hij wil een voorbeeld nemen aan de manier waarop de Verenigde Staten en andere landen in Europa de rechten van mensen met een beperking hebben geregeld. Een aanpassing is daar niet bijzonder, maar een uitgangspunt. Wanneer iemand een winkel begint vraagt hij zich automatisch af hoe hij alle klanten binnen kan krijgen, ook die met een beperking. Die vanzelfsprekendheid om rekening te houden met beperkingen van mensen, een uitgangspunt dat er in andere landen toe heeft geleid om de afspraken rondom toegankelijkheid als algemene bepaling in de regelgeving op te nemen, daar ontbreekt het bij ons nog aan.

Op dit moment is in de Nederlandse versie de individuele bepaling opgenomen. Dat betekent dat als iemand een winkel niet in kan, hij op individuele basis een aanpassing kan afdwingen. Maar dan moet je als persoon weer op de bres springen. Dat moet heden ten dage toch niet meer nodig hoeven zijn! Bovendien is die individuele aanpassing misschien juist in het nadeel van personen met andere beperkingen. Daarom verdient de algemene bepaling verreweg de voorkeur.

Kosten

Te vaak wordt gedacht en gezegd dat een algemene bepaling ondernemers teveel zou kosten, met name de kleine ondernemers. Dat hoeft niet zo te zijn. In het amendement van Otwin van Dijk is zelfs opgenomen dat aanpassingen moeten worden gedaan in alle redelijkheid. Zo zal een klein eetcafé aanpassingen moeten doen die op te brengen zijn. Het vraagt sowieso een investering, dat is waar, maar als dat op een handige manier of op een handig moment wordt gedaan, hoeven kosten helemaal geen struikelblok te zijn. Het laten maken van een braille menukaart kost niet veel. Een aantal handige aanpassingen op een toilet kan maken dat je klandizie enorm toeneemt. Kijk naar het buitenland! De landen die toegankelijkheid voor iedereen als uitgangspunt nemen, zijn zelfs niet eens alleen de rijke landen.

Debat VN-verdrag in eerste week na het kerstreces

Helaas voert de grote werkgevers koepel een sterke lobby om het amendement van Van Dijk niet aan te nemen. Voor veel mensen met een beperking is dit een klap in het gezicht. Zij leven al lange tijd toe naar het moment waarop ze niet meer worden belemmerd door ontoegankelijkheid. Ik ben er één van. Op verzoek van Vera Bergkamp komt de staatssecretaris uiterlijk 8 januari met een brief en wordt het debat in de eerste week na het reces (week van 11 januari) gehouden. Als het dan toch op de agenda komt, hoop ik dat er voor mij nog net een plekje vrij is op een overvolle tribune!

Meer informatie

Lees meer over het VN-verdrag op de website van het College voor de Rechten van de Mens.
Lees welke landen hebben geratificeerd op de website van Disabled World