De rechtbank Noord-Holland heeft op 21 juli 2016 uitspraak gedaan over bestedingsvrijheid bij het pgb.

Samenvatting van de zaak

Een budgethouder krijgt van de gemeente Haarlemmermeer een pgb voor begeleiding individueel en begeleiding groep. De maximumtarieven die de gemeente hanteert zijn te laag om zorg in te kunnen kopen bij de vertrouwde zorgverlener Megakids. De budgethouder kocht vervolgens wat minder begeleiding in tegen hogere tarieven, waarbij hij binnen het toegekende totaalbudget bleef. Volgens de gemeente mocht het PGB niet op deze manier worden besteed. De budgethouder is hiertegen in bezwaar gegaan met behulp van Per Saldo.

Advocaat Renske Imkamp van “Van der Woude de Graaf advocaten”, het kantoor waarmee Per Saldo samenwerkt, heeft namens de budgethouder bezwaar en beroep ingesteld. De rechtbank Noord-Holland heeft op 21 juli de budgethouder in het gelijk gesteld! De rechtbank spreekt uit dat de budgethouder binnen het vastgestelde budget mag schuiven. De budgethouder mag minder uren inkopen dan toegewezen, tegen een uurtarief dat hoger is dan de gemeente (maximaal) toekent, mits de budgethouder binnen het toegekende totaalbudget blijft en het budget wordt besteed aan het vooraf bepaalde doel of activiteit.

Toelichting

Een jongvolwassene met een stoornis in het autistisch spectrum heeft een pgb aangevraagd voor begeleiding individueel en begeleiding groep. De gemeente Haarlemmermeer stelt een plan van aanpak en een budgetplan vast met een maandbudget van 984,80 euro dat bestaat uit:

  • 7 dagdelen per week begeleiding groep specialistisch bij Megakids voor maximaal 28,80 euro per dagdeel
  • 13 uur per week begeleiding individueel specialistisch voor maximaal 46,60 euro per uur
  • 9 uur per week begeleiding individueel informele zorg voor maximaal 20 euro per uur
  • Deze tariefsopbouw is vastgelegd in het financieel besluit van de gemeente.

De budgethouder stelt het eens te zijn met het toegekende maandbudget, maar hij is het niet eens met het feit dat hij dit moet besteden volgens de toegekende verdeling in uren en maximumtarieven. Hij stelt dat hij zelf mag beslissen om zijn pgb zo in te zetten dat hij minder begeleiding tegen een hoger tarief inkoopt, mits hij het totale maandbudget niet overschrijdt.

De gemeente stelt dat de meerkosten die de zorgaanbieder Megakids in rekening brengt omdat hun zorgverleners een hoger uurtarief hebben door de budgethouder moeten worden betaald. Dit mag niet worden verrekend door minder uren zorg in te kopen. De rechtbank stelt dat deze redenering van de gemeente in strijd is met de Wmo 2015. De wetgever heeft bepaald dat de budgethouder door het pgb de mogelijkheid krijgt om te bepalen bij wie hij een maatwerkvoorziening in wil kopen. De rechtbank is daarom van mening dat het geoorloofd is dat de budgethouder het pgb besteedt zoals hij wil, zolang het maar wordt besteed aan het vooraf afgesproken doel of de afgesproken activiteit. De budgethouder heeft gemotiveerd aangegeven dat aanbieder Megakids met minder uur begeleiding een (even) goed resultaat kan bereiken. Daarbij heeft de budgethouder erop gewezen dat het aantal uren begeleiding dat nodig is varieert en dat Megakids die flexibele ondersteuning kan leveren. Door deze omstandigheden is het ook niet precies te bepalen hoeveel uren aan begeleiding er nodig is per week.

Uitspraak

De rechtbank is van mening dat de gemeente bij het bepalen van haar standpunt een te beperkte uitleg aan de Wmo (artikel 2.3.6.lid 1) heeft gegeven. De rechtbank besluit dat de budgethouder vrij is bij de besteding van zijn pgb tot maximaal 984,80 euro per maand, zolang hij het budget besteedt aan het vooraf bepaalde doel of de vooraf bepaalde activiteit.

Download de Uitspraak rechtbank Noord-Holland over bestedingsvrijheid pgb juli 2016 [pdf]

Analyse

De rechtbank besluit dat de budgethouder in dit geval een hogere uurprijs mag afspreken dan in het beleid van de gemeente is opgenomen en de meerkosten mag compenseren door minder uren in te kopen, mits hij binnen het door de gemeente toegekende maandbudget blijft. Dat betekent dat deze budgethouder niet verplicht is om het verschil zelf bij te storten.

Wat vindt Per Saldo

Per Saldo vindt het een goede zaak dat de rechter zich in deze situatie heeft laten leiden door het behalen van de in het plan van aanpak van de gemeente vastgestelde doelen in plaats van door maximumtarieven die de gemeente heeft bepaald. Daarbij is in deze zaak van belang dat Megakids zorg van goede kwaliteit levert en het geïndiceerde resultaat ook kan worden bereikt wanneer er minder uren worden ingezet dan in het plan van aanpak worden genoemd. Ook het feit dat de zorgbehoefte van de budgethouder wisselt waardoor hij flexibiliteit nodig heeft bij het inkopen van de benodigde zorg speelt een rol in deze uitspraak.

Het is niet duidelijk wat deze rechterlijke uitspraak in het algemeen betekent voor de vraag in hoeverre de gemeente een pgb kan weigeren voor dat gedeelte van de ingekochte zorg dat duurder is dan het door het college van burgemeester en wethouders vastgestelde maximumtarief. Per Saldo zal u op de hoogte houden van de ontwikkelingen op dit terrein. Daarnaast kan deze uitspraak ook gevolgen hebben voor de werkwijze van de SVB, omdat de SVB bij de uitbetaling van zorgkosten ervan uitgaat dat de budgethouder bij overschrijding van de maximumtarieven geld bij dient te storten.

Per Saldo zal overleggen met het ministerie van VWS en de VNG om te kijken wat de mogelijke gevolgen zijn van deze uitspraak voor de uitvoeringspraktijk. Zo kan dit bijvoorbeeld gevolgen hebben voor de werkwijze van de SVB, die daarom bij dit overleg wordt betrokken.