Slimme lijst: Wet zorg en dwang (Wzd)

Sinds 1 januari 2020 is er een nieuwe wet, de Wet zorg en dwang (Wzd). Deze wet gaat over gedwongen zorg voor bijvoorbeeld mensen met een verstandelijke beperking of dementie. Dat kan thuis zijn of in een instelling.

Gedwongen zorg is zorg die iemand niet zelf kiest en vaak ook niet wil, maar die hij wel nodig heeft. Denk aan voeding als iemand dagenlang niet wil eten. Of de kleding doorzoeken om te kijken of iemand geen scherpe voorwerpen bij zich heeft. Of tegen iemands zin een bedhek plaatsen dat iemand niet zelf kan weghalen.

Deze slimme lijst geeft antwoord op vragen als: Voor wie geldt deze wet? Wat staat er in de nieuwe wet? Wat is het doel van de wet? Wanneer kun je iemand dwingen tot zorg? En wat betekent de Wzd voor mensen met een persoonsgebonden budget (pgb)?

Van Wet Bopz naar Wzd

Tot 1 januari 2020 was er de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Bopz). Die wet is op 1 januari 2020 vervallen.

Onder de Bopz vielen ook gedwongen zorg en opname voor mensen met dementie of een verstandelijke beperking. Voor die mensen is er nu de Wet zorg en dwang (Wzd).

Tegelijk met de Wzd is de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) ingegaan. Die wet gaat over verplichte zorg en opname voor mensen met psychische of psychiatrische problemen.

Gedwongen zorg volgens de nieuwe wetten (de Wzd en de Wvggz) kan ook buiten een ggz-instelling plaatsvinden. In de Wet Bopz kon dat niet. Dat is een groot verschil.

Krijgen budgethouders met de Wvggz te maken?

Eindverantwoordelijke voor de verplichte zorg via de Wvggz is altijd een arts. Die arts kan een zorgverlener aanwijzen om verplichte zorg te geven. In theorie zou dat een pgb-zorgverlener thuis of in een wooninitiatief kunnen zijn. In de praktijk zal dat bijna nooit voorkomen.

Deel 1: Wat houdt de Wzd in?

De Wet zorg en dwang (Wzd) gaat over gedwongen zorg bij mensen met een verstandelijke beperking of een psychogeriatrische aandoening zoals dementie. In de officiële tekst van de Wzd worden in plaats van ‘gedwongen zorg’ de woorden ‘onvrijwillige zorg’ gebruikt.

Veelgestelde vragen

Deel 2: Wie is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wzd?

Er kunnen veel mensen betrokken zijn bij onvrijwillige zorg. Een zorgverantwoordelijke zorgt dat alle betrokkenen zich houden aan het Wzd-stappenplan. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) controleert of zorgaanbieders zich houden aan de wet.

Veelgestelde vragen

Deel 3: Wat betekent de Wzd voor budgethouders?

Ook mensen met een persoonsgebonden budget (pgb) kunnen te maken krijgen met de Wzd.

Veelgestelde vragen

Deel 4: Het laatste nieuws over de Wzd (ook in coronatijd)

We willen je graag goed informeren. Zeker ook over wat de Wzd voor budgethouders betekent. Daarover zijn we in gesprek met het ministerie van VWS. Via de nieuwsberichten blijf je op de hoogte. Daarnaast kun je jezelf ook inschrijven voor de nieuwsbrief van het ministerie van VWS over dit onderwerp. Dit kan via www.dwangindezorg.nl.

De overheid geeft op de website dwangindezorg.nl uitgebreide informatie over de Wzd. Je kunt er onder andere deze 2 folders downloaden:

Bijlage: hulp en ondersteuning

Loop je aan tegen knelpunten bij het organiseren van de Wet zorg en dwang (Wzd)?  Dan kun je het coördinerend team inschakelen. Hieronder meer informatie over dit team.

Op papier

Hieronder de pdf van deze slimme lijst die je kunt printen.