10 punten pgb-vaardigheid intro

Het ministerie van VWS laat met een 10-puntenkader zien wat je moet kunnen en weten om met een pgb te werken. Aan de hand van deze punten kun je kijken of het bij je past om zelf je zorg te regelen met een persoonsgebonden budget.

Het stuk uit 2019 is geëvalueerd en hieruit is in 2021 het advies gekomen voor een nieuwe versie. De teksten zijn herschreven, de inhoud is niet veranderd.

Onder het kopje ‘Onze toelichting’ vind je verwijzingen naar verdere informatie op onze website en naar cursussen die je bij ons kunt volgen.

Vaardigheden in 10 punten in het kort

10 punten pgb-vaardigheid korte beschrijving
  • 1. Een goed overzicht van je eigen situatie houden.
  • 2. Weten welke regels er horen bij een pgb.
  • 3. Een overzichtelijke pgb-administratie bijhouden.
  • 4. Communiceren met de gemeente, zorgverzekeraar of zorgkantoor, de SVB en zorgverleners.
  • 5. Zelfstandig handelen en zelf voor zorgverleners kiezen.
  • 6. Zelf afspraken maken en deze afspraken bijhouden. En je hieraan houden.
  • 7. Beoordelen of de zorg uit het pgb bij je past.
  • 8. Zelf de zorg regelen met 1 of meer zorgverleners.
  • 9. Zorgen dat de zorgverleners die voor je werken weten wat ze moeten doen.
  • 10. Weten wat je moet doen als werkgever of opdrachtgever van een zorgverlener.

6 thema's, toelichting van VWS

De toelichting van het ministerie bestaat uit een aantal thema’s, die op meerdere punten betrekking hebben. De nummers staan achter de vragen vermeld. Besef bij elk punt dat je er niet alleen voor staat en je voor informatie en advies bij ons terecht kunt. Lees ook onder het kopje ‘Onze toelichting’.

1. Zorg en ondersteuning inkopen (heeft betrekking op punten 1, 2, 4, 5 en 6)

Koop je zorg en ondersteuning in met een pgb? Dan is het belangrijk dat je een goed beeld hebt van welke zorg je precies nodig hebt. Kijk daarom van tevoren welke mogelijkheden er zijn.

Je hebt niet alleen inzicht in je zorgvraag en -behoefte, je kunt dit ook verwoorden. Je kunt duidelijk beargumenteren waarom je juist die zorg en ondersteuning wilt inkopen met een pgb. En waarom je zorg in natura niet passend vindt.

Niet álle zorg kan met een pgb worden ingekocht. Het is belangrijk dat je de afspraken hierover zelf kunt achterhalen.

Wanneer jouw zorg en ondersteuning kan worden ingekocht vanuit een pgb, dan is het regelen van de zorgverlening de volgende stap. Welke zorg wil je inkopen? Wie komt de zorg verlenen, voor hoeveel uur en tegen welk tarief? Ook dit organiseer je zelf. Je bent dus in staat om zelfstandig te handelen.

Met een pgb bepaal je de zorginkoop en wie de zorg verleent. Dit betekent dat je zorgvuldig keuzes voor jezelf maakt.

Beheer je het pgb voor iemand anders? Dan zijn deze keuzes in het belang van de budgethouder.

2. Actief communiceren (heeft betrekking op punten 4, 6, 8, 9)

Als je een pgb hebt, krijg je te maken met veel verschillende partijen. Zoals organisaties die een pgb verstrekken, zorgverleners en de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Wees in je communicatie assertief en proactief.

Zo beantwoord je brieven op tijd en maak je afspraken met zorgverleners en legt je deze vast.

Wanneer er wijzigingen in je (zorg-)situatie zijn, weet je welke wijzigingen u wel en niet aan welke instantie moet doorgeven.

Je trekt op tijd aan de bel bij de verstrekker (uw gemeente, zorgkantoor of zorgverzekeraar) als je zorgsituatie verandert. Dit geldt ook voor verhuizingen of een (langdurig) verblijf
in het ziekenhuis of in het buitenland. Dit geef je ook door aan de verstrekker of de SVB.

Verandert er iets in een zorgovereenkomst? Dan geef je dit altijd door aan de betreffende instantie.

3. Administratie bijhouden (heeft betrekking op punten 2, 3, 6)

Wanneer je gaat werken met een pgb krijg je te maken met verschillende personele, juridische en financiële zaken. Je houdt daarom een overzichtelijke pgb-administratie bij.

Zo berg je de administratie bijvoorbeeld op in mappen, digitaal of op papier. Een overzichtelijke pgb-administratie is niet alleen handig voor jezelf. Je hebt de administratie ook nodig als de verstrekker daarom vraagt.

Je doorloopt meerdere stappen bij een pgb. Daarom is het belangrijk dat je formulieren kunt lezen en begrijpen.

En dat je deze goed en volledig invult. Denk daarbij aan aanvraagformulieren of zorgovereenkomsten.

Je bent daarnaast ook in staat om een budgetplan of een zorg- en ondersteuningsplan op te stellen.

Heb je hulp nodig bij deze stappen? Schakel deze hulp dan zelf op tijd in.

Verder verwachten verstrekkers van je dat je goed op de hoogte bent van de rechten en plichten die horen bij een pgb.

Of dat je deze gemakkelijk (online) weet te vinden. Het is daarom handig als je basale digitale vaardigheden hebt: omgaan met een computer, websites bezoeken en e-mailen.

4. Zorgverleners kiezen en coördineren (heeft betrekking op punten 5, 6, 7, 8)

Je bent met een pgb zelf verantwoordelijk voor het inkopen van zorg. Hiervoor neem je zorgverleners in dienst.

Op basis van de zorgbehoefte, vind en selecteer je passende zorgverleners.

De afspraken met zorgverleners leg je vast in zorgovereenkomsten. Daarnaast is het belangrijk dat je kunt beoordelen en beargumenteren of de geleverde zorg van goede kwaliteit is.

Waar nodig, stuur je bij of grijp je in.

Je coördineert de inzet van je zorgverleners zodat de zorg door kan gaan. Ook bij verlof en ziekte.

Je kunt garanderen dat er altijd een veilige situatie met alle nodige zorg is. Is een van je zorgverleners ziek, gaat iemand met (zwangerschaps-)verlof of eindigt de overeenkomst? Zorg dan dat er goede afspraken over worden gemaakt en vastgelegd, bijvoorbeeld over vervangende zorg.

Je let erop dat je zorgverleners of mantelzorgers niet overbelast raken. Je controleert tussendoor of alles volgens afspraak verloopt. Bijvoorbeeld of de zorgverlener genoeg uren maakt. Omgekeerd kun je  laten zien dat je de zorg inkoopt waarvoor je het geld gekregen hebt.

5. Werk- of opdrachtgever zijn (heeft betrekking op punten 2, 6, 9, 10)

Als je een pgb hebt, ben je automatisch werk- of opdrachtgever van een zorgverlener. Daarom is het belangrijk dat je genoeg basiskennis en vaardigheden hebt die hierbij horen.

Zo weet je welke verplichtingen horen bij het type zorgovereenkomst dat je gebruikt.

Je bent niet alleen verantwoordelijk voor het aansturen en beoordelen van de zorgverleners. Maar ook voor een veilige en vertrouwde werkomgeving.

Ook juridische en arbeidsrechtelijke zaken horen bij het pgb-beheer en je rol als werk- of opdrachtgever. Denk aan vragen over ontslag, bezwaar maken bij betrokken instanties of aansprakelijkheidsvraagstukken.

Weet je hier niet genoeg van? Dan kun je informatie hierover zelf vinden of je laat je adviseren.

6. Verantwoording afleggen (heeft betrekking op punten 3 en 6)

Je bent in staat om pgb-declaraties in te vullen en te controleren.

Ook dien je ze op tijd in bij de SVB of je zorgverzekeraar.

Het geld dat je uitgeeft uit je budget, moet je kunnen verantwoorden. Zo zorg je ervoor dat zorgverleners op tijd betaald worden.

Je beschikt over een actueel overzicht van alle gewerkte uren van de zorgverleners en de bestedingen. Dit geeft je ook inzicht in het beschikbare budget.

Zo zorg je ervoor dat er gedurende het jaar voldoende budget is om je zorg in te kopen.

 

 

Onze toelichting op de 10 punten

1. Een goed overzicht van je eigen situatie houden. Je overziet je eigen situatie, dan wel die van de zorgvrager, en je hebt een duidelijk beeld van de zorgvraag.

Wij vinden het enorm belangrijk dat je bewust kiest voor een pgb. Niet omdat je min of meer genoodzaakt bent om een pgb te nemen omdat bijvoorbeeld de zorgaanbieder met een pgb werkt. Met een pgb kies je  bewust voor eigen regie. Je koopt zelf de zorg in die je nodig hebt. Voorwaarde is daarom, dat je goed weet wát er nodig is voor jou of degene die je vertegenwoordigt.

Mocht je daar vragen over hebben, dan kun je advies vragen aan bijvoorbeeld je behandelaar, arts, een andere professional. Ook een naaste of goede vriend kan je adviseren. Anderen raadplegen kan altijd, daarna vul jij de zorg en ondersteuning in naar eigen goeddunken.

Gaat je voorkeur ernaar uit dat een organisatie de zorg en ondersteuning voor jou organiseert, dan ben je wellicht beter af met ‘zorg in natura’.

Lees hierover meer op onze website. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

2. Weten welke regels er horen bij een pgb. Je bent op de hoogte van de regels en verplichtingen die horen bij het pgb, of je weet die zelf bij de desbetreffende instanties (online) te vinden.

Afhankelijk van je vraag krijg je een pgb vanuit een bepaalde wet. Er zijn 4 wetten met elk hun eigen regeling.

Lees hierover meer op onze website. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

3. Een overzichtelijke pgb-administratie bijhouden. Je bent in staat om een overzichtelijke pgb-administratie bij te houden, waardoor je inzicht hebt in de bestedingen van het pgb.

In 2021 maken al veel budgethouders gebruik van een nieuw systeem: het PGB Portaal. Veel budgethouders vanuit de Wlz/zorgkantoren werken hier al mee, stapsgewijs worden er steeds meer toegelaten. Het is de bedoeling dat alle budgethouders, ook die van gemeente (Wmo en Jeugdwet) en zorgverzekeraars (Zvw) hiervan gebruik gaan maken. Het is een systeem met groot gebruikersgemak, met minder handelingen en meer grip en overzicht. Totdat iedereen hiervan gebruik kan maken, is er nog het zogenoemde ‘trekkingsrecht’, dat via de SVB verloopt.

Lees hierover meer op onze website. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

4. Communiceren met de gemeente, zorgverzekeraar of zorgkantoor, de SVB en zorgverleners. Je bent voldoende vaardig om te communiceren met de gemeente, zorgverzekeraar of het zorgkantoor, de SVB en zorgverleners.

Hierbij zijn de vorige punten van belang. Dat je weet wat een pgb is, wat er van je verwacht wordt, Dat je weet welke zorg je nodig hebt en je dit goed kunt organiseren. Als je dit zelf niet kunt overbrengen – bijvoorbeeld als je een verstandelijke beperking hebt – dan kun je je laten vertegenwoordigen.

Lees hierover meer op onze website. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

5. Zelfstandig handelen en zelf voor zorgverleners kiezen. Je bent in staat om zelfstandig te handelen en onafhankelijk voor een zorgverlener te kiezen.

Dit vloeit voort uit het voorgaande.

Lees hierover meer op onze website. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

6. Zelf afspraken maken en deze afspraken bijhouden. En je hieraan houden. Je bent in staat om afspraken te maken en vast te leggen, en om dit te verantwoorden aan verstrekkers van het pgb.

Je hebt als budgethouder niet alleen de rol van zorgvrager, maar je bent ook werk- of opdrachtgever. Wees je daarvan goed bewust. Het is een rol die je je eigen moet maken. Wij ondersteunen je hierbij.

Lees hierover meer op onze website. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

6. Zelf afspraken maken en deze afspraken bijhouden. En je hieraan houden. Je bent in staat om afspraken te maken en vast te leggen, en om dit te verantwoorden aan verstrekkers van het pgb.

Je hebt als budgethouder niet alleen de rol van zorgvrager, maar je bent ook werk- of opdrachtgever. Wees je daarvan goed bewust. Het is een rol die je je eigen moet maken. Wij ondersteunen je hierbij.

Lees hierover meer op onze website. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

7. Beoordelen of de zorg uit het pgb bij je past. Je kunt beoordelen en beargumenteren of de geleverde zorg passend en kwalitatief goed is.

Juist vanwege je eigen regie zal je zorg inkopen die bij je past en waar je tevreden over bent. Als budgethouder koop je uiteraard geen slechte zorg in. Maar je moet wel kunnen vertellen waarom. Uit algemene omschrijvingen, medische indicaties of diagnoses kan de verstrekker niets opmaken. Vertel daarom in je eigen woorden welke zorg of ondersteuning je nodig hebt en waarom dit voor jou voldoet.

Lees hierover meer op onze website. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

8. Zelf de zorg regelen met 1 of meer zorgverleners. Je kunt de inzet van zorgverleners coördineren, waardoor de zorg door kan gaan, ook bij verlof en ziekte.

Dit punt valt onder goed werkgeverschap.

Lees hierover meer op onze website. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

9. Zorgen dat de zorgverleners die voor je werken weten wat ze moeten doen. Je bent in staat om als werk- of opdrachtgever de zorgverleners aan te sturen en aan te spreken op hun functioneren.

Dit punt valt onder goed werkgeverschap.

Lees hierover meer op onze website. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

10. Weten wat je moet doen als werkgever of opdrachtgever van een zorgverlener. Je hebt voldoende (juridische) kennis over het werk- of opdrachtgeverschap, of weet deze kennis te vinden.

Dit punt valt onder goed werkgeverschap.

Lees hierover meer op onze website. Wat juridische kennis betreft, lees er hier meer over. Lees meer over ons cursusaanbod. Vragen? Bel of mail onze advieslijn.

Meer informatie, hulp en advies

Ministerie:

Per Saldo

  • Besef dat als je iets nog niet kunt of weet een pgb voor jou wel mogelijk is. Je kunt er hulp bij krijgen of vaardigheden leren. Wij kunnen je informatie en advies geven en bieden ook trainingen aan.
  • Lees welke onder het kopje ‘Vaardigheid in 10 punten (met onze toelichting)’
  • Onze online test geeft je een idee van wat je al kunt en wat je nog moet leren om zelf een pgb te beheren. Doe de test.
  • Op onze website vind je alle informatie die je nodig hebt, zoals bij ‘Alles over pgb’.

Vind je geen antwoord op je vragen? Bel of mail onze advieslijn.

Aanleiding 10-puntenkader

Het pgb is ontstaan vanuit de behoefte aan eigen regie en de gedachte dat iemand, die zorg en ondersteuning nodig heeft, zelf het beste in kan schatten welke zorg hij nodig heeft en welke zorgverlener bij hem past. De keuzevrijheid en vooral het maatwerk dat dit oplevert, zijn nog altijd de belangrijkste redenen om te kiezen voor een pgb. Het biedt ook flexibiliteit én brengt verantwoordelijkheden en verplichtingen met zich mee.

Het pgb bestaat in Nederland sinds 1995. Al gauw werd het een succes. De keuzevrijheid en vooral het maatwerk dat dit oplevert zijn nog altijd de belangrijkste redenen om te kiezen voor een pgb. Het is ontzettend belangrijk dat je bewust en weloverwogen kiest voor de zorg die bij je past. Voordat je kunt kiezen voor een pgb moet je eerst goed weten wat er te kiezen is en wat een keus precies betekent.

Het pgb biedt keuzevrijheid en flexibiliteit, maar brengt ook verantwoordelijkheden en verplichtingen met zich mee. Het is dus belangrijk dat bij de  instroom heel goed gekeken wordt naar de motieven van mensen voor de keuze van een pgb, of alle aspecten van het pgb bekend zijn of dat er nog enige toerusting nodig is.

Hiertoe is het uniforme 10-puntenkader ontwikkeld. Het geeft potentiële budgethouders de mogelijkheid een goed gemotiveerder keuze te maken tussen pgb en zorg in natura. En het helpt verstrekkers om het goede gesprek over deze keuze te voeren en gemotiveerd aan te geven waarom een pgb wel of niet wordt toegekend.