“Een goede reconstructie van wat er gebeurde”, is de eerste reactie van Aline Molenaar, directeur van Per Saldo op het artikel in NRC van 17 februari. “Wij zagen het aankomen. Tot vervelends toe bleven we herhalen dat het op deze manier niet goed zou komen. Helaas toonden de andere partijen aan de uitgebreide vergadertafel pas interesse in onze visie toen het mis ging.” Een terugblik van Per Saldo.

Grote zorgen

Per Saldo maakte zich herfst 2014, enkele maanden voor invoering van het trekkingsrecht, grote zorgen.  Aline Molenaar: “We hadden willen testen met het systeem waarmee gewerkt moest gaan worden, maar dat is nooit gelukt.” Op 31 oktober 2014 verzuchtte zij in haar weblog: “Laten we er met z’n allen het beste van hopen”, gevolgd door een instructie voor budgethouders op 19 december, toen duidelijk werd dat er van uitstel geen sprake kon zijn. Aline Molenaar: “We hielden ons hart vast, maar konden niet volledig inschatten of en hoe mis het zou gaan. Op 27 januari 2015 trokken we aan de noodrem. Het harde bewijs was geleverd: de SVB kon het niet aan. MijnPgb werkte niet naar behoren, declaraties werden niet ontvangen, het was één grote chaos. Er verschenen beelden op tv met gangen vol postzakken. Berichten in de media dat de SVB op een omslachtige manier stukken scande, er een handtekening met zwarte pen gezet moest worden.” Kortom, de SVB werkte met een houtje-touwtje systeem dat niet voldeed en zeker niet aankon wat er beloofd was. Per Saldo startte een meldactie, waardoor budgethouders die in de problemen kwamen, direct werden geholpen. Het aantal meldingen liep op tot 200 per dag.

Kamer akkoord

VWS en SVB bleven lange tijd zeggen dat ze er wel vertrouwen in hadden. Een noodscenario zou worden ingezet in geval er dingen mis zouden gaan. Zo werden er ambtshalve budgetten vastgesteld, waardoor budgethouders een fictief – vaak veel te hoog – bedrag toegekend kregen, dat later zou worden bijgesteld tot de werkelijke hoogte van het toegekende pgb. Het duurde tot 1 december 2015 voordat dit punt voor een groot deel uit het noodscenario kon worden opgeheven, acht maanden te laat, vond Per Saldo.
De Tweede Kamer stemde in met de invoering van de trekkingsrecht op 1 januari 2015, ging akkoord met de noodscenario’s en met het voorstel van VWS om de declaraties lange tijd niet te controleren omwille van de uitbetaling aan zorgverleners, c.q. voortgang van de zorg aan budgethouders.
Vele Tweede Kamerdebatten vonden plaats. Even zovele keren stuurde Per Saldo kritische brieven, waarin onder andere werd aangedrongen op spoedige beëindiging van de coulanceregeling. In het belang van de budgethouders, die zeker wilden weten of zorgovereenkomsten en zorgbeschrijvingen waren goedgekeurd, zodat ze niet in de knoei zouden komen. VWS besliste echter, met steun van de Tweede Kamer, dat pas op 1 oktober 2016 streng gecontroleerd zou gaan worden. Van Per Saldo had dat al bijna een jaar eerder mogen gebeuren, in november 2015.

Geen vertrouwen

Per Saldo liep zich de benen uit het lijf, stelde deadlines waarop het systeem aan minimale eisen zou moeten voldoen, maar het mocht niet baten. Halverwege 2016 wordt het vertrouwen op verbetering van MijnPgb van de SVB opgezegd. Er gaat te lang te veel mis en verbeteringen zijn pas op veel te lange termijn te verwachten. Omdat in het reguliere contact dat Per Saldo onderhoudt met politieke partijen, met D66 een gezamenlijk plan ontstond, ging Per Saldo samen met deze partij een voorstel ontwikkelen voor een ander systeem. Dat is een grote stap, die niet van de ene op de andere dag wordt gezet. Aline Molenaar: “Het systeem van de SVB hield ons als het ware lange tijd gevangen, ervan uitgaande dat het ooit zou gaan voldoen. We zijn in het voorjaar van 2016 tot de conclusie gekomen dat verbeteringen a) te lang op zich laten wachten en b) er dan nog altijd niet de garantie is dat het voldoet. Wij vinden dat er een systeem moet komen dat 100% veilig is en 100% aansluit bij de behoefte van de budgethouder. We werken op dit moment actief mee aan de ontwikkeling van de zogenoemde budgethoudersvariant. Dat doen we uiterst kritisch, aansturend op een systeem dat gegarandeerd goed gaat lopen.”

Conclusie

Er is heel veel misgegaan bij de invoering van het trekkingsrecht. Per Saldo overwoog op meerdere momenten zich als belangenorganisatie terug te trekken uit de overlegstructuren. Aline Molenaar: “We zijn gebleven om onszelf niet buiten spel te zetten. Daar had niet iedereen begrip voor. Sommigen vonden dat we medeplichtig waren aan de desastreuze ontwikkelingen. Dat blijf ik tot op de dag van vandaag vurig tegenspreken. Per Saldo was en is de luis in de pels. Zonder onze bemoeienis waren de gevolgen vele malen erger geweest, daar ben ik van overtuigd. Het belang van de budgethouder was verder op de achtergrond geraakt en bovendien was er dan geen zicht geweest op een budgethouder-vriendelijk-systeem op de redelijk korte termijn.”

Ten slotte: hoe heeft het zover kunnen komen?

Lees de reconstructie van Aline Molenaar, die zij samenvatte in haar weblogs van:

Artikel NRC

Download het artikel:  Van Rijn wist van excessen pgb, Kamer kreeg onvolledige informatie

Uitzending gemist

Bekijk de uitzending van 1 Vandaag op vrijdag 17 februari 2017, waarin Aline Molenaar vanuit Per Saldo haar reactie geeft.