Tekening van een loep met daarin 3 huizen

De conclusies van dit onderzoek zijn reden voor bezorgdheid, ook voor ons. Fraude en verwaarlozing moeten zonder meer worden aangepakt. Alleen mag dit niet ten koste gaan van de grote groep zorgaanbieders die op een juiste manier handelen. Het voorstel om dezelfde kwaliteitseisen te stellen aan pgb-wooninitiatieven die ook voor gecontracteerde aanbieders gelden, vinden wij geen goede oplossing. Dat betekent extra regels, extra regeldruk, terwijl ouderinitiatieven juist opgericht zijn om goede zorg te garanderen. Bepaalde eisen zijn bovendien in een kleinschalige omgeving vaak niet werkbaar of haalbaar. Per Saldo ziet veel meer in goede toerusting vooraf.

Kennis en deskundigheid

Wij vinden dat pgb-zorgaanbieders én budgethouders/vertegenwoordigers moeten beschikken over de juiste kennis en vaardigheden. Met andere woorden: het is belangrijk dat beiden goed zijn toegerust. Met ondersteuning en training vooraf. Om alle zaken rondom een wooninitiatief goed uit te kunnen voeren, met de juiste kennis en vaardigheden. Om als budgethouder/vertegenwoordiger weloverwogen keuzes te kunnen maken voor een pgb-woonvorm die bij jou past en jou biedt wat je nodig hebt.

Eigen regie pakken

Een pgb is in de eerste plaats een middel voor eigen regie, voor het regelen van zorg die je vervolgens betaalt vanuit het pgb.

  • Budgethouders of hun vertegenwoordigers zijn er niet altijd van doordrongen dat zij binnen een pgb-wooninitiatief hun eigen regie kunnen laten gelden.
  • Wooninitiatieven bieden daartoe niet altijd actief gelegenheid.

Hierover en alle andere zaken vooraf trainen en informeren vinden wij van groot belang.
Begin 2020 publiceren wij de ‘Toolkit Wonen’ op onze website. Daarop vindt de budgethouder een instrument om eigen regie bij de zorgaanbieder van het ouder- en wooninitiatief te meten: de ‘Meetlat Eigen Regie’.

Bevindingen van het IKZ

IKZ is een samenwerkingsverband waarbij meldingen over fouten of fraude in de zorg bij elkaar worden gebracht en onderzocht. Zo ook in dit geval. De bevindingen in het rapport ‘Fraude en zorgverwaarlozing bij beschermd en begeleid wonen’ zijn verkregen door interviews met diverse IKZ-partners, zorgkantoren en gemeenten, en een enquête onder gemeenten en zorgkantoren. Daaruit is naar voren gekomen dat het niet alleen om het ten onrechte opstrijken van zorggeld gaat, maar er ook misbruik wordt gemaakt van kwetsbare personen. Hulpvragers krijgen vaak niet de zorg die ze nodig hebben. Bij veel signalen gaat het om aanbieders die zich zowel op Wlz- als op Wmo-zorg richten.

Vermoeden pgb-fraude en oneigenlijk gebruik in 2018 afgenomen

Het rapport over de huisbezoeken van zorgkantoren in 2018 is op 11 november 2019 naar de Tweede Kamer gestuurd. Voor ons is de meest opvallende en…

Conclusies

De belangrijkste conclusies zijn:

  • Bij ouderinitiatieven zijn veel minder signalen van zorgverwaarlozing of onrechtmatigheden; ouders/verwanten doen dit om een goede voorziening voor hun kind te realiseren.
  • Bij ondernemers die een wooninitiatief starten met een commercieel doel, is het risico groter dat de belangen van de budgethouder niet op de eerste plaats staat.
  • Signalen bij gemeenten betreffen zowel pgb-gefinancierde zorg als zorg in natura. Bij zorgkantoren gaat het voornamelijk om signalen over pgb-gefinancierde zorg.
  • De vermoedelijk frauderende aanbieders richten zich vaak op kwetsbare jongeren, bijvoorbeeld met verslavingsproblematiek, een beperkt sociaal netwerk, afhankelijk en beïnvloedbaar.
  • Zorgvragers worden actief geworven, hierbij worden ze vaak ‘gelokt’ met het aanbod van woonruimte.
  • De problematiek wordt veelal aangedikt met het doel een hogere indicatie te krijgen dan nodig.
  • Voor de signalen over pgb-gefinancierde zorg geldt dat de zorgvragers veelal niet zelf regie kunnen voeren. Bij bewindvoerders en/of gewaarborgde hulpen komen niet altijd de belangen van de budgethouder op de eerste plaats, soms lijken er banden te zijn met de zorgaanbieder.
  • De begeleiding, toezicht en dagbesteding zijn vaak zowel kwantitatief als kwalitatief onder de maat. Personeel is vaak onvoldoende geschoold, heeft weinig ervaring in de zorg.
  • In sommige gevallen is sprake van onveilige situaties waarin hulpvragers (te) lang aan hun lot worden overgelaten.

Aanbevelingen IKZ

Het rapport komt met elf aanbevelingen voor gemeenten, zorgkantoren en de overheid om de misstanden aan te pakken. Enkele voorbeelden zijn:

  • het opstellen van kwaliteitscriteria voor pgb-wooninitiatieven;
  • een betere screening van aanbieders vooraf;
  • meer mogelijkheden voor gegevensuitwisseling tussen gemeenten en zorgkantoren.

De complete lijst aanbevelingen vind je vanaf pagina 3 in het rapport dat je op deze pagina kunt downloaden.

Per Saldo: houd oog voor de vele goede voorbeelden

Samenvattend vinden wij dat:

  • fraude stevig moet worden aangepakt; het tast immers de basis van het pgb aan;
  • fraudeaanpak niet ten koste mag gaan van de overgrote meerderheid die het goed doet;
  • toerusting vooraf – juiste informatie, ondersteuning en training – belangrijk is, zodat woonvormen weten wat zij nodig hebben om goede zorg te leveren en hun zaken goed geregeld hebben; budgethouders/vertegenwoordigers een weloverwogen keuze maken voor een pgb-woonvorm en weten wat wel/niet mogelijk is;
  • het belang van de budgethouder altijd centraal staat, zowel bij ouderinitiatieven als bij wooninitiatieven van een zorgondernemer;
  • het pgb een weloverwogen keuze moet zijn en niet wordt ingezet om andere redenen, zoals het ontbreken van passende zorg in zorg in natura.

Ten slotte

  • Het rapport meldt dat het ontbreken van kwaliteitscriteria als een gemis wordt ervaren, omdat daardoor misstanden moeilijk zijn aan te tonen. Het klopt dat de kwaliteit van zorg zich voor pgb-gebruikers moeilijk in zijn algemeenheid laat beschrijven: elke budgethouder heeft eigen regie over zijn zorg en bepaalt zelf wat hij goed vindt.
  • Pgb-woonvormen zijn wel verplicht zich te houden aan de kwaliteitseisen opgesteld door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Kijk daarvoor op onze website, Nieuwezorgaanbieders en Kwaliteitenklachtenzorg.
  • Daarnaast is het, als het over fraude gaat, bij naturazorg veel lastiger is om dit te ontdekken, doordat de cliënt zelf geen zicht heeft op wat er daadwerkelijk aan zorg en/of ondersteuning wordt geleverd en wordt gedeclareerd.

Als onafhankelijke belangenorganisatie geven wij cursussen en voorlichting aan zowel budgethouders/vertegenwoordigers als aan zorgaanbieders/professionals.
Goede toerusting voorkomt problemen, waar alle partijen baat bij hebben.

Kijk voor ons aanbod op de pagina Cursussen en voorlichting.

Rapport downloaden

Je kunt het volledige rapport van het IKZ hieronder downloaden.

Fraude en zorgverwaarlozing bij beschermd en begeleid wonen

Rapport IKZ ‘Fraude en zorgverwaarlozing bij beschermd en begeleid wonen’