Vanaf 1 april 2017 zijn budgethouders verplicht om zorgovereenkomsten te gebruiken waarmee door het zogenoemde ‘derdenbeding’ fraude wordt tegengegaan. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft onderzocht of de maatregelen effect hebben en geeft hierover advies in het rapport Onderzoek terugvordering bij budgethouders te goeder trouw van oktober 2017. Ondanks problemen die zich nog altijd voordoen vindt de NZa het pgb een krachtig instrument om zorg op maat te regelen.

Wat is de rol van de NZa?

De NZa maakt regels en houdt toezicht op zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Bij alles wat zij doet staat het belang van de burger voorop. Dit betekent dat ze steeds bewaakt dat de zorg betaalbaar blijft voor wie dat nodig heeft, de zorg op tijd beschikbaar is en de kwaliteit ervan goed is. Vanuit deze verantwoordelijkheid heeft de NZa de problematiek rond frauderende zorgaanbieders in relatie tot minderjarigen en jongvolwassenen onderzocht.

Knelpunt

Voorheen konden jongvolwassenen, die voor hun 18e jaar al een pgb hadden, te maken krijgen met vorderingen tot terugbetaling als hun ouders of wettelijk vertegenwoordigers het pgb verkeerd hadden besteed. Ook minderjarigen zijn officieel verantwoordelijk voor een juiste besteding van hun pgb, omdat zij formeel budgethouder zijn.

Het kan daarbij gaan om frauderende zorgaanbieders of onjuist handelende ouders of wettelijk vertegenwoordigers. De jonge budgethouders zouden hun zorgaanbieder, ouders of wettelijke vertegenwoordiger hierop juridisch moeten aanspreken, wat tot zeer ongewenste situaties zou kunnen leiden. Dit punt is de afgelopen jaren door Per Saldo herhaaldelijk als probleem naar voren gebracht, ook in brieven aan de Tweede Kamer. Mede op grond daarvan werden in 2015 bestuurlijke afspraken gemaakt. Ook beantwoordde de staatssecretaris Kamervragen in een brief van 15 september 2016.

Adviezen NZa

De NZa beschrijft in haar recente rapport de ervaringen tot nu toe en doet op grond daarvan een aantal aanbevelingen.

  • Ten eerste vindt zij dat budgethouders die niet handelingsbekwaam 1 zijn, zoals minderjarigen en mensen met een verstandelijke beperking, niet langer automatisch verantwoordelijk gesteld kunnen worden voor het beheer van hun pgb.
  • De NZa adviseert verder om een hogere toetredingsdrempel te creëren voor zorgaanbieders.
  • Ook moeten zorgkantoren meer bevoegdheden krijgen om informatie over mogelijke fraude in te winnen en uit te wisselen.

Kwaadwillende zorgaanbieders kunnen nu zonder moeite weer aan de slag wanneer zij failliet zijn gegaan door fraude of wanbeleid. Een doorstart maken is eenvoudig, waardoor budgethouders opnieuw de dupe kunnen worden van deze aanbieders. Op dit moment kunnen zorgkantoren deze budgethouders alleen beschermen door hen te adviseren om hun zorg bij een andere zorgaanbieder in te kopen.

Zorgaanbieders zijn niet verplicht om zorgkantoren te informeren als zij na een faillissement weer als pgb-zorgverlener aan de slag gaan. Hierdoor hebben zorgkantoren beperkt inzicht in eventuele misstanden bij zorgaanbieders en is het lastig om signalen over misstanden te onderzoeken. Ook kunnen zorgkantoren moeilijk informatie delen met gemeenten over fraudeonderzoeken.

Wat vindt Per Saldo?

  • Allereerst vinden wij dat de toegang tot het pgb niet mag worden beperkt door toedoen van mensen die er misbruik van maken. Laat de goede niet onder de kwade lijden!
  • Per Saldo is het met de NZa eens dat de veroorzaker moet opdraaien voor de gevolgen en niet de minderjarige of jongvolwassene. Dit punt is door ons al herhaaldelijk als probleem naar voren gebracht, ook in brieven aan de Tweede Kamer. Vorig jaar heeft de staatssecretaris hierop geantwoord, in zijn brief van 15 september 2016.
  • Per Saldo is groot voorstander van vertegenwoordiging, zodat budgethouders die niet zelf het budget kunnen beheren ook in aanmerking kunnen komen voor een pgb.

Verder ziet Per Saldo dat het vergroten van de kennis van budgethouders en hun vertegenwoordigers erg belangrijk is. Zodat zij weten wat wel en niet mag en ze geen gemakkelijke prooi zijn voor mensen die misbruik willen maken van hun pgb. Als budgethouders goed op de hoogte zijn kunnen zij beter de controle voeren.

Lees ook het nieuwsbericht SVB-zorgovereenkomsten verplicht vanaf 1 april 2017, waarin het ‘derdenbeding’ wordt uitgelegd. Vanaf 1 april 2017 is het opnemen van een derdenbeding verplicht in de zorgovereenkomst die wordt afgesloten bij een pgb-Wlz, pgb-Wmo en pgb-Jeugdwet. Ook daarmee wordt fraude voorkomen.

Eenzijdige berichtgeving

Bij fraudevraagstukken wordt in de media vaak niet de vergelijking getrokken met de zorg in natura. De zorgvrager heeft bij zorg van een instelling geen inzicht in het systeem, in hoe de geldstromen lopen. Geen zicht op de afspraken en declaraties tussen de zorgverlener en de financier. Per Saldo betreurt eenzijdige berichtgeving. Over verreweg het grootste percentage budgethouders dat uitstekend omgaat met het pgb, wordt nauwelijks gerept, waardoor het pgb onterecht in een kwaad daglicht wordt gesteld. Per Saldo steunt deze budgethouders en hun vertegenwoordigers!

1. iemand die niet in staat is de gevolgen van handelingen goed in te schatten.