De ‘budgethoudersvariant’ wordt het nieuwe trekkingsrechtsysteem. Het is de bedoeling dat dit op 1 januari 2018 in werking treedt. In het debat hierover op 29 juni waren de kaarten al snel geschud. De ‘budgethoudersvariant’ bleef als enige mogelijkheid overeind. Van alle betrokkenen was misschien Aline zelf hierover het minst verbaasd. Tijdens de zeer intensieve lobby zag ze de zaken al verschuiven. Aline: “De kanteling hing in de lucht, maar het moest nog wel gebeuren. Lange tijd gingen de verwachtingen immers uit naar uitvoering door de gemeenten. Ladingen vasthoudendheid kwamen eraan te pas om ons doel te bereiken. Ik geef u een kijkje achter de schermen.”

Wat hieraan vooraf ging

Wat hebben we de laatste jaren veel meegemaakt rondom het trekkingsrecht. Dat begon al in de voorbereiding, waarbij we stelselmatig naar voren brachten dat er een systeem moest komen dat in dienst zou staan van de budgethouder. Een systeem niet om het hem lastiger te maken, maar juist gemakkelijker. Ons programma van eisen was daar volledig op gericht. Helaas is er in de voorbereiding van het huidige systeem weinig van terechtgekomen. Waarom? Omdat naast de beperkingen van het huidige systeem de eisen van alle andere partijen ook op tafel lagen, zij een meerderheid vormden en hun eisen vaak die van ons overruleden. Eisen die de belangen van budgethouders ernstig doorkruisten. Afijn, we hebben er helaas alle nadelige gevolgen van ondervonden.

Intensieve lobby

Toen eenmaal besloten was om onderzoek te doen naar een alternatief voor het systeem van de SVB, was het voor ons een klare zaak: nu zijn wij budgethouders aan de beurt met onze eigen variant. Polici wilden niet nog eens zo’n debacle beleven en waren oprecht in ons idee geïnteresseerd. Ik belde soms meerder malen met de woordvoerders van de politieke partijen of ging bij ze op bezoek. En natuurlijk was er ook contact met VWS. We stuurden stukken, input waar ze houvast aan hadden. We wonnen vertrouwen door het feit dat we inmiddels samenwerkten met een partij die haar ICT-experts ter beschikking stelde, zorgverzekeraar DSW. En we opperden als belangrijk punt dat de expertise van de SVB niet volledig teniet gedaan moest worden, maar de SVB sowieso de taken die zij al vele jaren uitstekend verricht, kan blijven uitvoeren: de salarisadministratie, regeling bij ziekte, regeling voor aansprakelijkheid, rechtsbijstand. Volgens ons een uitstekend plan, toch bleven de meningen lange tijd verdeeld.

Blijven informeren

Wij bepaalden onze eigen strategie en overwogen een voorlichtingsbijeenkomst. Dat was niet nodig toen er een technische briefing werd ingelast, een week voor het debat op 29 juni. In de stukken die de Kamerleden toen ter voorbereiding kregen, kwam onze variant echter nog niet goed uit de verf. We hebben de Kamerleden onze eigen informatie gestuurd, met verdere uitleg over ons systeem. Inclusief antwoorden op een aantal mogelijke vragen die ze zouden kunnen stellen. Zie het bericht Pgb-houder zelf aan de knoppen.

Antwoorden op vragen

Of de budgethouder hier wel mee overweg zou kunnen?
‘Natuurlijk’, was ons antwoord. Ons systeem is juist gericht op de budgethouder, het dient zijn gemak, waardoor er juist meer mensen gebruik van kunnen maken. In deze variant kan het haast niet mis gaan, omdat een wizard – dat is een automatische wegwijzer – gebruikers door het systeem loodst. Mensen die dat willen, moeten ook papier kunnen blijven gebruiken, maar werken op computer, laptop, tablet en telefoon neemt hand over hand toe. Ons systeem moet op elk apparaat te gebruiken zijn.
Of het niet te duur zou zijn?
Er zijn bij de ‘budgethoudersvariant’ veel minder medewerkers nodig dan nu. Bij de SVB werken momenteel zo’n 800 tot 1000 mensen aan de uitvoering van het trekkingsrecht. In dit nieuwe systeem worden heel veel handeling geautomatiseerd, wat het niet alleen goedkoper maakt, maar ook de kans op fouten tot een minimum beperkt.
Welk voordelen dit systeem heeft?
Meestal noemde ik een of meerdere van de volgende voordelen. Dat de budgethouder:

  • volledig grip heeft op zijn pgb
  • altijd over belangrijke documenten kan beschikken op het moment dat hij dat wil
  • betaalopdrachten kan geven voor de dag waarop hij wil dat het geld wordt overgemaakt
  • minder administratief belast wordt doordat het systeem gekoppeld kan worden met bijvoorbeeld het CAK en de Belastingdienst, waardoor zaken die nu veel inspanning vergen, automatisch gaan
  • bij verhuizing geen problemen ondervindt
  • precies kan zien hoe bepaalde processen verlopen door een track en trace systeem, waardoor bijvoorbeeld duidelijk is wie op dat moment een overeenkomst moet goedkeuren

Of het fraude in de hand werkt?
Integendeel. Er kan bijvoorbeeld alleen uitbetaald worden op rekeningen die het systeem herkent, met gegevens die zijn ingevoerd bij de betreffende budgethouder. Daar gaat het goedkeuren van zorgovereenkomst aan vooraf. Vóór de betaling gaat het systeem op de ingevoerde informatie controleren en als alles klopt, wordt er uitbetaald. Maar dat zijn allemaal automatische processen. Dat doet het systeem zelf. Naast een goed werkend, veilig systeem – dat foute, te late of helemaal geen uitbetaling voorkomt – biedt het daarnaast ook andere mogelijkheden. Het geeft zogenoemde ‘managementinformatie’ over bijvoorbeeld aantallen budgethouders, gemiddelde budgetten, waaruit algemene, niet op personen te herleiden conclusies getrokken kunnen worden.

Gunstig verloop en belangrijke moties

Tijdens de technische briefing en een week later het algemeen overleg zaten wij op de publieke tribune. Zoals tegenwoordig heel gebruikelijk, is er dan veelvuldig ‘app-contact’. We beantwoordden via de telefoon tussentijdse vragen van Kamerleden. Ik merkte naarmate het inzicht toenam, dat de andere varianten steeds verder naar de achtergrond schoven. Het plan van de gemeenten bijvoorbeeld was veel te globaal, te weinig uitgewerkt en te weinig gestoeld op de realiteit. De 390 gemeenten waren het niet met elkaar eens, ‘daar beginnen we niet aan’, lieten sommige gemeenten al weten, waar de VNG zich bij aansloot door te melden dat gemeenten dit de eerste jaren sowieso niet gingen doen. Deze ontwikkeling deed onze kans groeien en uiteindelijk heeft de ‘budgethoudersvariant’ het gehaald. Het is het enig overgebleven alternatief. Niet alleen daarmee zijn we heel blij, ook met de moties die vlak voor het zomerreces werden aangenomen. Daarin is afgesproken dat:

  • de staatssecretaris uiterlijk 1 oktober de Kamer zal informeren over de verdere stappen die genomen moeten worden voor invoering van het nieuwe systeem
  • om de voortgang te bevorderen er voortaan één regievoerder is: de staatssecretaris van VWS
  • de budgethouder vanaf nu centraal moet staan en niet de verschillende ketenpartners die het met elkaar eens moeten zien te worden, zonder dat er voldoende kennis en/of ervaring is met ICT-projecten
  • de budgethouders en hun zorgverleners het initiatief hebben bij het formuleren van de eisen voor gebruik van het nieuwe systeem

U begrijpt dat er geen moment te verliezen valt. We zijn direct aan de slag gegaan met de verdere uitwerking.

Waterdicht, goed werkend systeem

Dit proces speelde zich grotendeels af achter de schermen. Op de ALV op 28 mei is er uitgebreid op de ‘budgethoudersvariant’ ingegaan. Leden begrepen dat het huidige SVB-systeem te veel beperkingen heeft en het heel lang zou duren voordat de problemen überhaupt opgelost zouden kunnen worden. ‘Maar’, zo werd geopperd, ‘de betalingen lopen nu redelijk en wie weet in welk debacle we ons met een nieuw systeem weer storten’. Voor ons is het echter duidelijk: de onzekerheid dat het huidige systeem ooit kan worden wat wij ervan verwachten is klein. Dat bepaalt ons standpunt dat een nieuwe systeem bouwen voor de budgethouder beter is. ‘Oké, als het dan maar direct goed werkt’, drukte de ALV ons op het hart.

Goed werken vanaf dag 1

Dat signaal trekken we ons aan. We willen toewerken naar snelle invoering, maar dit systeem zal vooraf door en door getest worden. Alle informatie uit het oude, moet goed overgezet zijn naar het nieuwe systeem, alle functies in het nieuwe systeem moeten goed werken. Zodat u vanaf dag 1 zult merken, dat u vanaf dan uw budget op een simpele, goede manier kunt beheren en uitvoeren. Wat een zorg minder zal dat zijn!

Ten slotte

In mei was ik in Japan. Voor iemand met een visuele beperking was dat een heel aparte ervaring. Aan den lijve ondervond ik wat er gebeurt als een overheid zich echt inzet voor toegankelijkheid. Ribbelsporen tot in de winkels, sprekende kaartjesautomaten, roltrappen die zeggen of ze omhoog of naar beneden gaan. In Nederland kan het me overkomen dat ik zomaar de roltrap oploop die van boven komt. Uit de bus die komt aanrijden klinkt een stem die zegt waar deze bus naartoe gaat. In ons land moet je wachten tot de deur opengaat en je het aan de chauffeur kunt vragen. Allemaal superhandig.

In ons land treedt vanaf 14 juli het VN-verdrag in werking. Er is nog veel werk te verzetten als je onze situatie vergelijkt met andere landen, niet alleen Japan, maar ook Zweden, Engeland en zelfs Italië is in veel opzichten al verder dan wij. Doe daarom mee met de selfie-actie op 14 juli. Met een foto waarop bijvoorbeeld is te zien hoe de situatie bij u in de buurt is of op uw vakantieadres. Ik wens u een mooie zomer!