Het college van B&W van de gemeente Nijmegen wil een ‘nee, tenzij’-beleid gaan voeren voor het toekennen van pgb’s. Advocaat mr.dr. Matthijs Vermaat, partner van Per Saldo, noemt het beleid van Nijmegen “twee bruggen te ver”. Per Saldo sluit zich hier volledig bij aan.

Vraagtekens

Vermaat vermoedt dat het aangekondigde beleid vooral gaat over het zogeheten ‘beschermd wonen. In het bericht van 12 juni staat dat ‘voorkomen dient te worden dat het pgb wordt besteed aan wonen en niet aan zorg. Ook moet bereikt worden dat de zorg van goede kwaliteit is. De gemeente Nijmegen volgt het voorbeeld van onder meer de gemeente Enschede.’ “Mooie woorden en een goed streven”, vindt Vermaat. “Wie wil er nu niet dat geld goed wordt besteed en niet in de zakken van misbruikers verdwijnt?” Toch zet hij vraagtekens bij deze benadering.

Volwaardig alternatief

In het bericht staat dat mensen die in feite geen pgb nodig hebben, geen pgb meer krijgen. “Dat lijkt een logisch zin, maar”, zegt Vermaat, “het is onzin. Waarom? Als je geen maatwerkvoorziening nodig hebt, kom je ook niet voor een pgb in aanmerking. Het systeem van de Wmo 2015 is, net als in de andere ‘zorgwetten’, dat eerst wordt gekeken of iemand voor een maatwerkvoorziening in aanmerking komt. Is de indicatie voor een maatwerkvoorziening, zoals beschermd wonen, vastgesteld, dan is het wettelijk uitgangspunt dat deze in natura wordt verleend. Dat gebeurt door een aanbieder waarmee de gemeente een contract heeft gesloten.
Het kan echter ook zo zijn dat iemand met een indicatie voor een maatwerkvoorziening, de voorziening zelf wil regelen en inkopen. Dat kan. Het pgb is een volwaardig alternatief voor de zorg in natura. Er kan een pgb worden aangevraagd.”

Ja, mits

Vermaat: “De wet verplicht de gemeente om het pgb toe te kennen. Dat klopt. Maar niet kritiekloos. De burger die een pgb wil, moet wel aan een aantal voorwaarden voldoen. Diezelfde wet maakt het namelijk ook mogelijk dat de gemeente vooraf controleert of het pgb goed besteed gaat worden. En als dat niet het geval dreigt te zijn, kan het pgb geweigerd worden. De wet gaat dus uit van het pgb, niet vanuit de gedachte ‘nee, tenzij’, maar vanuit ‘ja, mits’.”

Pgb weigeren

Het is dus maar de vraag of een pgb op voorhand geweigerd kan worden. ‘Tenzij de zorgaanbieder met een waterdicht plan komt’, staat in het desbetreffende bericht. Vermaat: “Nee, dat is een brug of twee te ver. In de Wmo 2015 staat namelijk ook dat de kwaliteitstoets die de gemeente kan aanleggen een redelijkheidstoets is. Door de Tweede Kamer is daar nog aan toegevoegd dat de kwaliteitseisen die aan zorg in natura worden gesteld, niet één-op-één ook bij het pgb opgelegd kunnen worden. Daarmee zou het pgb namelijk onbereikbaar kunnen worden. Lees maar na in TK 2013-14, 33 841,  1.3.”

In strijd met de wet

Vermaat: “De gemeente Nijmegen kan ook nu al meekijken met de burger als hij zijn plannen voor de besteding van het pgb ontvouwt. Is er geen waarborg voor de goede besteding, dan zal er een beter plan moeten komen. Beleid ‘weigeren tenzij’ komt toch echt in frontale botsing met de wet zelf. Een gemeenteraad heeft veel beleidsvrijheid, maar de wet zelf veranderen kan zij niet. Alle grote woorden van de gemeente ten spijt, zal eerst de Tweede Kamer moeten worden overtuigd.”

Wat vindt Per Saldo?

Een vrije keuze voor het pgb is een wettelijk recht. Per Saldo vindt het heel belangrijk dat die vrije keuze er is en dat nu duidelijk is dat dit keuzerecht niet mag worden ingeperkt.
Er zijn overigens gemeenten die er wel goed mee omgaan, zoals in Stichtse Vecht. Lees meer onder ‘downloads’.

Downloads