Per Saldo heeft het ministerie input aangeleverd voor deze ‘agenda pgb’. Een aantal van onze ambassadeurs hebben ook hun input aan het ministerie geleverd. Hun ervaringsdeskundigheid is hierbij een waardevolle toevoeging geweest.

De agenda bestaat uit zeven thema’s:

  1. Voorlichting en toerusting
  2. Pgb-vaardigheid en verantwoordelijkheid
  3. Indicatiestelling
  4. Collectieve woonvormen
  5. Informele zorg
  6. Administratieve lastenverlichting
  7. Frauduleuze zorgaanbieders en bemiddelingsbureaus

Wij zullen de agenda per thema toelichten.

Voorlichting en toerusting

Mensen moeten weten welke keuzes ze hebben wanneer er zorg en/of ondersteuning nodig  is.  Om tot een goede keuze te komen, is goede informatie vooraf van belang.

De minister geeft aan dat hij het belangrijk vindt dat budgethouders goed zijn toegerust om te kunnen werken met een pgb. Kortgezegd: voor budgethouders moet het duidelijk zijn wat ze moeten kennen en kunnen. Het is van belang dat potentiele budgethouders al weten wat er bij een pgb komt kijken voor ze de keuze maken om te gaan werken met een pgb.

Om dit te realiseren gaat het miniserie een pgb-pakket voor budgethouders ontwikkelen waarin alle benodigde informatie om te kunnen werken met een pgb is opgenomen. Daarnaast wordt ook een pgb-pakket ontwikkeld voor pgb-zorgverleners. Per Saldo heeft aangegeven dat ze graag betrokken willen worden bij de samenstelling van het informatiepakket en daarnaast hebben we ook aangegeven dat er informatie beschikbaar moet komen voor mensen die al een pgb hebben.

In de zomer van 2019 moeten beide pgb-pakketten gereed zijn. In 2020 wil de minister dat dit pakket aan elke kandidaat budgethouder wordt aangeboden en beschikbaar is voor zorgverleners die met een pgb werken.

Er worden ook een aantal acties genomen om zorgkantoren, gemeenten, verzekeraars en zorgverleners beter voor te lichten. Het doel is om meer uniformiteit in de uitvoering te krijgen.

Pgb-vaardigheid en verantwoordelijkheid

Het pgb zorgt voor keuzevrijheid, eigen regie en flexibiliteit, maar brengt ook verantwoordelijkheden en verplichtingen met zich mee. Het moet voor zowel budgethouders als zorgkantoren, gemeenten en verzekeraars duidelijk zijn wat een budgethouder (of zijn vertegenwoordiger) moet kennen en kunnen.

Er wordt gewerkt aan een kader met daarin alle taken, kennis en vaardigheden (TKV) die nodig zijn voor het beheren  van een pgb. Dit kader gaat voor alle wetten gelden. Budgethouders hebben vooraf duidelijk wat er komt kijken bij de keuze voor een pgb en op welke criteria een  zorgkantoor, zorgverzekeraar of gemeente  toetst bij de beslissing of een pgb wordt toegekend. Dit kader moet in het voorjaar van 2019 gereed zijn.

Daarnaast mag de budgethouder niet de dupe worden van slecht beheer van het pgb door een vertegenwoordiger. Nu is het zo dat de budgethouder altijd verantwoordelijk blijft voor de besteding van het pgb. De minister gaat daarom bekijken of het juridisch mogelijk is om de aansprakelijkheid voor het beheer van het pgb neer te leggen bij degene die het pgb daadwerkelijk beheert.

Verder gaat de minister onderzoeken hoe het kan dat er een daling is van pgb’s in de Jeugdwet. Het pgb moet namelijk wel een gelijkwaardig alternatief zijn ten opzichte van zorg in natura. De daling van pgb’s lijkt er, naar onze mening, op te duiden dat dit niet altijd het geval is. Per Saldo heeft gevraagd of een dergelijk onderzoek ook in andere wetten kan plaatsvinden.

Indicatiestelling

Een pgb is te krijgen in vier verschillende wetten: de Wet langdurige zorg, de Zorgverzekeringswet, de Wmo 2015 en de Jeugdwet. De indicatiestelling en de aanvraag van een pgb is in alle wetten op een andere manier geregeld. Om Met name in de Zorgverzekeringswet , de Wmo 2015 en de Jeugdwet zien wij nog veel problemen rondom de indicatiestelling en het aanvragen van een pgb.

Om de indicatiestelling in de Zorgverzekeringswet te verbeteren wordt aangesloten bij de afspraken die hierover gemaakt zijn in de bestuurlijke afspraken.

Met betrekking tot het verbeteren van de indicatiestelling Wmo en Jeugdwet schrijft de minister dat hij verschillende uitgebrachte rapporten gaat bestuderen en in gesprek gaat met de veldpartijen om te bekijken hoe de indicatiestelling hier verbeterd kan worden. In het voorjaar van 2019 zal de minister informeren over de uitkomsten.

Collectieve woonvormen

Er zijn veel verschillende soorten pgb-wooninitiatieven. Zo zijn er ouderinitiatieven, waarbij de ouders/verwanten een kleinschalige woonvorm zijn gestart voor verschillende budgethouders. Maar er zijn bijvoorbeeld ook initiatieven waarbij een ondernemer de kleinschalige woonvorm is gestart. Dit zijn allemaal collectieve woonvormen waarbij een deel van het pgb gebundeld wordt.

Rondom pgb-wooninitiatieven zijn verschillende knelpunten. Deze blijken onder andere uit het SCP Rapport ‘Net als Thuis’.

De minister wil de voorlichting verbeteren over pgb-gefinancierde woonvormen. Per Saldo heeft bijvoorbeeld al diverse adviestrajecten en cursussen hierover. Hier zal meer op gewezen gaan worden.

Daarnaast wil de minister het uniforme kader over taken, kennis en vaardigheden (TKV) ook hier een rol geven. De minister wil voor wonen wel extra informatie toevoegen over wat er bij wonen in een wooninitiatief komt kijken. Ook wordt een checklist ontwikkeld die de budgethouder kan gebruiken om na te gaan in hoeverre er eigen regie is in het wooninitiatief.

De minister gaat inzicht geven in de gevolgen van het bundelen van pgb’s. Ook wordt een traject gestart waarbij het ministerie samen met zorgkantoren, gemeenten en zorverzekeraars meer zicht probeert te krijgen op de kwaliteit en rechtmatigheid bij collectieve woonvormen. Malafide zorgaanbieders kunnen op deze manier worden uitgebannen.

Ook wil de minister een meer éénduidig en helder beleid over de financiering van pgb-gefinancierde collectieve woonvormen. Bijvoorbeeld over de besteding van de wooninitiatieventoeslag die besteed kan worden aan de zorginfrastructuur.

Informele zorg

Met een pgb kan ook zorg worden ingekocht bij een informele zorgverlener. De minister ziet ook dat er ongewensten neveneffecten kunnen optreden bij het gebruiken van informele zorg. De minister wil bijvoorbeeld onderzoek doen naar inkomensafhankelijkheid en een combinatie van formele en informele zorg Zo geeft de minister ook aan dat de kwaliteit van zorg moeilijk te toetsen is. Tevens wil de minister kijken naar de tarieven die gelden voor informele zorgverleners.

De minister wil nader onderzoeken tot welke problemen informele zorg daadwerkelijk leiden. Per wet wil de minister daarna de verdere stappen in beeld gaan brengen en dit door middel van pilots verder gaan onderzoeken, bijvoorbeeld of een professional altijd mee zou moeten kijken. Per Saldo is van mening dat er altijd sprake moet zijn van maatwerk.

Administratieve lastenverlichting

Veel budgethouders ervaren het werken met een pgb ingewikkeld. Er is sprake van   veel verschillende regels, die ook nog eens per wet  verschillen. Veel informatie moet keer op keer worden aangeleverd. De minister wil daarom de administratieve lasten voor het pgb verminderen.

De minister wil kritisch kijken naar welke administratieve lasten geschrapt of versimpeld kunnen worden. Verder wil de minister gegevensuitwisseling mogelijk maken door een betere samenwerking tussen instanties en onnodige vragen voorkomen.  Daarnaast zullen budgethouders gestimuleerd en toegerust worden om digitaal te gaan werken. Het    nieuwe budgethoudersportaal gaat hier zeker een bijdrage aan leveren. Ook gaat de minister onderzoek doen naar de ondersteuning van budgethouders bij hun werkgeverstaken. Een budgethouder moet een goed werkgever kunnen zijn, maar moet hier soms ook bij worden ondersteund. Verder gaat de minister de financiering van zorg in onderwijstijd vereenvoudigen.

Frauduleuze zorgaanbieders en bemiddelingsbureaus

Een budgethouder is zelf verantwoordelijk voor het inkopen van zorg of ondersteuning van voldoende kwaliteit. Zoals al is aangegeven vindt de minister het daarom belangrijk dat een budgethouder weet wat hij moet kennen en kunnen om te werken met een pgb. Ondanks maatregelen kan nooit uitgesloten worden dat er misbruik of fraude  plaatsvindt . Over het algemeen zijn het niet de budgethouders die fraude plegen. De minister treft een aantal preventieve maatregelen om fraude aan te pakken.

Om te beginnen wil de minister dat de pakkans omhoog gaat en dat fraude bestraft moet worden. Ook gaat de minister bekijken hoe frauduleuze bemiddelingsbureaus en administratiekantoren bestreden kunnen worden. Tot slot gaat de minister er voor zorgen dat er een wettelijke grondslag komt om gegevensuitwisseling tussen de verschillende wetten mogelijk te maken. Nog niet alle informatie wordt gedeeld en kan/mag momenteel worden gedeeld tussen partijen.

Wat vindt Per Saldo?

Per Saldo is blij dat de minister inziet dat het pgb een waardevol instrument is dat budgethouders de mogelijkheid geeft om eigen regie te voeren en maatwerk te krijgen.  Daarom zijn wij ook blij dat de minister deze ‘agenda pgb’ heeft ontwikkeld en het pgb toekomstbestendig wil  houden. Vooral met de toerusting en voorlichting van budgethouders zijn wij erg blij. We geloven er in dat problemen gedurende het pgb-proces  vooral vooraf voorkomen kunnen worden.

Wij hebben de minister van input voorzien bij het opstellen van de agenda, maar in de agenda missen wat ons betreft nog een aantal essentiële punten. Zo vinden wij bijvoorbeeld dat het stuk zou moeten beginnen met de vraag: waarom kiest iemand voor een pgb? Waar is het pgb ooit voor bedoeld? Etc. Ook zien wij in deze agenda pgb nog geen oplossing voor de mensen die noodgedwongen een pgb hebben omdat zorg in natura niet passend is. Deze groep zou eigenlijk gewoon voor zorg in natura moeten kunnen kiezen wanneer zij daar de voorkeur aan geven. Persoonsvolgende financiering zou hier ook een oplossing kunnen zijn. Daarnaast lijkt het stukje over informele zorgverleners te impliceren dat een informele zorgverlener altijd zorg levert van minder goede kwaliteit, dit is misschien in uitzonderingsgevallen zo, maar zeker niet standaard. Informele zorgverlening heeft daarnaast ook positieven kanten die nu niet genoemd worden. Goede voorlichting over informele zorgverlening is hierbij naar onze mening ook erg belangrijk, de risico’s en voordelen moeten budgethouders en informele zorgverleners van op de hoogte zijn. Een andere kanttekeningen is dat uniformiteit over de wetten nog onvoldoende terug komt in de agenda. Dit terwijl het juist de administratieve lasten flink kan verminderen.

Meer weten?

U kunt de agenda pgb hieronder downloaden.

Agenda pgb