In de bijna 20 jaar dat het pgb bestaat hebben we al veel meegemaakt: pieken en heel veel dalen. Maar de wildwaterbaan waar we nu in zitten is ongekend. Het schrikbeeld van pgb-houders om zorgverleners niet op tijd te kunnen betalen is helaas bittere werkelijkheid geworden. Meer dan duizend meldingen van bezorgde budgethouders of hun vertegenwoordigers spreken boekdelen. Van ’s morgens vroeg tot diep in de nacht stromen deze bij Per Saldo binnen. De zorgen zijn groot.

Toen eind januari bleek dat de SVB de beloften van tijdig betalen niet waar kon maken, zijn wij in actie gekomen. De problemen zijn groot, maar worden nu wel concreet aangepakt.

Eindelijk, nu blijkt dat er toch iets mis is, wordt Per Saldo serieus genomen. Alhoewel de staatssecretaris de oorzaak aanvankelijk nog toeschreef aan problemen bij budgethouders zelf, die moesten wennen aan een nieuw systeem. Dat steekt, zulke uitspraken. Budgethouders zijn heel goed in staat zijn om formulieren in te vullen, maar niet als systemen falen. ‘Hadden jullie dit niet kunnen voorzien?’, vragen leden ons. ‘Per Saldo had toch eerder kunnen ingrijpen?’ Helaas, we waarschuwden voortdurend, maar werden onvoldoende gehoord.

Systeem laat klaar

Vanaf vorig voorjaar heb ik richting VWS, richting SVB geroepen: ‘Laat ons aan die knoppen zitten, laat ons zien hoe jullie het gaan regelen, hoe jullie je systeem opbouwen.’ Dat werd alsmaar afgehouden. Elke keer werd gezegd dat ze nog niet zover waren. We kregen hooguit enkele demopagina’s te zien, waar niet al te veel uit op te maken viel. Pas half december was het systeem klaar, erg laat voor een regeling die veertien dagen later in moest gaan. Voor een testperiode met gebruikers was geen tijd meer. Geen probleem, werd ons verteld, er zou betaald worden, op tijd, en zo niet, dan lagen de noodscenario’s al klaar. Er restte ons niets anders dan te wachten of de beloften waargemaakt zouden worden.

Voortekenen niet gunstig

Vanaf de eerste week in januari begon de onrust. Voor budgethouders die al jaren zelf de touwtjes in handen hebben voelde het sowieso al onwennig dat er geen bedrag was gestort. Budgethouders werden geconfronteerd met beslissingen waar wij al bezwaar tegen hadden gemaakt, zoals de onmogelijkheid om reis- en vervoerskosten uit te betalen, de zorg in dagdelen of een weekend kortdurend verblijf die omgerekend moesten worden in uren.

Daar is intussen aan gewerkt, maar daar bleef het niet bij. Overeenkomsten werden door onvoldoende kennis afgewezen en erger nog, ingestuurde zorgovereenkomsten waren bij de SVB niet bekend. Sommigen stuurden tot drie keer toe opnieuw hun papieren in. Waar blijven die, vraag je je af. Hoe kan privacy gevoelige post zoekraken? We zagen de metershoge papierbergen op tv van onder andere in te scannen, digitaal ingeleverde zorgovereenkomsten. De SVB bleek telefonisch vaak onbereikbaar, de callcentermedewerkers onvoldoende op de hoogte. Het laaide het vuur van de onzekerheid alleen maar op. Budgethouders belden of mailden uiteindelijk wanhopig naar Per Saldo. De advieslijn ontplofte.

Debat Tweede Kamer

Toch bleven VWS en de SVB steeds herhalen: “Het komt goed.” Toen we vlak voor de eerste betaaldag wisten, dat deze belofte niet uit zou komen, luidden we de noodklok met het persbericht van 27 januari: ‘Worden pgb-zorgverleners op tijd betaald? Per Saldo maakt zich ernstig zorgen!’. Een actie op Twitter met #pgbalarm was het weekend daarop trending topic. Dat betekent dat er op een bepaald moment het meest over dit onderwerp werd getweet.

De woensdag daarna vond eindelijk het debat in de Tweede Kamer plaats waar de oppositie al weken op had aangedrongen, maar was tegengehouden door de coalitiepartijen. Per Saldo leverde haar bijdrage via een brief. Tweede Kamerleden wezen in het debat op het falende systeem, eisten snelle oplossingen en vooral, snelle betalingen van de budgethouders. Meerdere partijen vroegen in inmiddels aangenomen moties Per Saldo te betrekken bij het oplossen van de problemen.

Concrete aanpak

Wekelijks ben ik in overleg met de directeur generaal van VWS en de voorzitter van de Raad van Bestuur van de SVB. Elke dag worden de meldingen van Per Saldo doorgespeeld naar de SVB, Per Saldo is het doorgeefluik. U krijgt dus geen antwoord van ons, dat moet u van de SVB krijgen. Zij moeten zo snel mogelijk actie ondernemen, heel gericht, per persoon. Om zo snel mogelijk de klus te hebben geklaard.

We merken dat de wil er wel is bij de SVB, maar vragen ons intussen af of de problemen niet te groot zijn waardoor deze zich de volgende maanden gaan herhalen? Een uitvoeringstoets om te kijken waar de problemen liggen vinden we ontzettend belangrijk. Een motie die dit bepleit is aangenomen door de Tweede Kamer. Vandaag hebben we er bij VWS nog eens op aangedrongen dat deze toets direct wordt uitgevoerd. We wachten de uitslag met spanning af!

Blijf uw probleem melden!

Aan u, leden van Per Saldo, wil ik het dringende advies geven uw problemen te blijven melden. Maak zichtbaar wat er mis gaat in uw situatie. Stel vragen als er iets is veranderd wat u niet begrijpt of waar u niet op gerekend hebt. Ga niet af op aannames. Zo blijkt bijvoorbeeld dat gemeenten hun tarieven hebben vastgesteld, lager dan de huidige. De SVB voert dat per gemeente door, voor de nieuwe instromers. Bestaande budgethouders met overgangsrecht behouden hun oude tarief, daar mag niet op gekort worden. Wordt dat bij u wel gedaan, accepteer dat niet en schrijf uw gemeente een brief.

Niet mens, systeem centraal

Wat me hierbij trouwens uitermate steekt is dat dit kabinet zegt voor mensen te gaan en niet voor systemen. Het systeem is hartstikke leidend! Dat vreesden we al en is helaas uitgekomen. Het is zelfs nog erger. Wat gemeenten willen, gaat wel door, wat budgethouders willen, dat heeft eerst heel wat voeten in de aarde of gebeurt niet. Dan voel ik mij aan de kant gezet. Het systeem van de gemeente telt zwaarder dan het belang van de budgethouder. Daar moet verandering in komen.

Wat doet Per Saldo?

Wij blijven zonder los te laten onze vragen en eisen stellen:

  • Wordt er nu echt uitbetaald tussen 5 en 10 werkdagen na het indienen van de factuur of het urenbriefje?
  • Zijn alle maandloners echt betaald?
  • Kan iedereen op korte termijn zijn gegevens terugzien in Mijn Pgb zodat budgethouders daar de volgende maand mee kunnen werken?
  • Wanneer wordt de informatie op svb.nl overzichtelijk en volledig?
  • Hoe worden mensen die niet op internet werken geïnformeerd?

Verder stellen we als eis dat wanneer betaling aan de hand van facturen en urenbriefjes op korte termijn niet mogelijk is, er voor een voorschot gezorgd moet worden, zodat mensen niet zonder zorgverlener komen te zitten en zorgverleners niet in de financiële problemen raken.

In de media

De problemen krijgen inmiddels uitgebreid aandacht in de pers. Per Saldo is bij de meeste uitingen betrokken, al ziet u dat niet altijd terug op tv of in de krant. We besteden heel veel (onzichtbare) tijd aan de media. Soms een hele dag voor een prominent praatprogramma, dat dan aan het eind van de middag besluit om het item toch niet door te laten gaan. Erg frustrerend natuurlijk, in de eerste plaats voor de bereid gevonden budgethouders die deelname best spannend vinden en er speciaal voor naar de kapper gaan. Ondanks dat blijven we prioriteit geven aan de media, in uw belang. Zodat u de juiste informatie krijgt, ook via de media.

Systeem in dienst van de budgethouder

Veel budgethouders zullen het trekkingsrecht intussen verfoeien. Wij ook, althans, op de manier waarop het nu gaat. Toch blijft het uitgangspunt van het trekkingsrecht voor ons overeind. Een systeem in dienst van de budgethouder, waardoor zijn regellast verminderd, het hem allemaal veel gemakkelijker wordt gemaakt. Zover zijn we helaas nog niet.